Bezpieczny Bank

Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie zarysu zagadnień związanych z nowym zunifikowanym reżimem prawnym usług finansowania społecznościowego jako nowego instrumentu finansowania przedsięwzięć gospodarczych. Prawodawca unijny przyjmuje koncepcję regulacji polegającej na jednolitym określeniu wymogów uzyskania zezwolenia na świadczenie usług w charakterze dostawcy usług finansowania społecznościowego. Regulacja ta ma służyć eliminacji barier w dostępie do rynku oraz zapewnić jednolitość kwalifikacji modeli biznesowych. Rozporządzenie ECSP stanowi istotny krok w zakresie ujednolicenia poszczególnych aspektów sprawowania nadzoru. Nowe jednolite regulacje prawne zwiększają dostępność zewnętrznych, alternatywnych wobec kredytów bankowych źródeł finansowania działalności małych i średnich przedsiębiorców.

W związku z rosnącymi emisjami zielonych instrumentów kapitałowych, takich jak obligacje Tier 2 i AT1 CoCo, powstaje pytanie o ocenę zieloności aktywów banku, które stoją za tymi instrumentami. Brak powszechnego standardu ujawnień i metryk stanowi przeszkodę w dokonaniu przez inwestorów miarodajnych porównań między bankami, które deklarują określone stopnie zieloności. Z uwagi na wzrost rynku zielnych emisji i rosnącą liczbę jego uczestników, wypracowanie i wdrożenie spójnych, sensownych i solidnych standardów ujawnień w zakresie ESG stanowi klucz do rozwoju zrównoważonych finansów, a tym samym do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju gospodarczego. Osiągnieciu tego celu służą wytyczne i regulacje dla sektora bankowego wchodzące w życie w najbliższych latach.

Zasadniczym celem artykułu jest analiza uwarunkowań prawnych kształtujących system cyberbezpieczeństwa rynku finansowego w Polsce. Autorzy dokonują dogmatyczno-prawnej analizy przepisów prawa krajowego oraz – częściowo – unijnego, a następnie omawiają implementację tych przepisów w sektorze finansowym. Analizie poddano rolę i pozycję KNF jako organu właściwego do spraw cyberbezpieczeństwa dla sektora bankowego i infrastruktury rynków finansowych. Zaprezentowano również katalog zadań tej instytucji oraz działania jakie zostały podjęte w celu ich właściwej realizacji. Pogłębionej analizie poddano również rekomendacje i wytyczne przyjęte przez Komisję w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz zwrócono uwagę na ich specyficzny charakter prawny. Przeanalizowano również proces tworzenia zespołu CSIRT KNF oraz omówiono jego szczególną rolę w budowaniu cyberodporności polskiego systemu cyberbezpieczeństwa. Zwrócono uwagę zwłaszcza na istotę edukacji finansowej, podkreślając konieczność prowadzenia kampanii infromacyjno-edukacyjnych w zakresie cyberbezpieczeństwa. We wnioskach zawarto wolne refleksje autorów w zakresie dalszego rozwoju cyberzagrożeń oraz zaprezentowano koncepcje przeciwdziałania im.

Artykuł omawia zagadnienie klauzuli generalnej interesu publicznego w kontekście przymusowej restrukturyzacji. Rozważania w nim poczynione zmierzają do przedstawienia istoty klauzuli interesu publicznego, jej źródeł i funkcji w obrocie publicznoprawnym, a także przesłanek jej stosowania w procedurze przymusowej restrukturyzacji. W artykule scharakteryzowano nie tylko koncepcję interesu publicznego w prawie polskim i unijnym, lecz zwrócono uwagę na jego rolę w funkcjonowaniu rynku finansowego. Artykuł, jako pierwsze opracowanie w polskiej literaturze prawniczej dotyczące przesłanek wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, podejmuje próbę ukazania przesłanek interpretacyjnych klauzuli interesu publicznego w przymusowej restrukturyzacji.

Artykuł dotyczy struktur transakcji w reżimie przymusowej restrukturyzacji, które miały miejsce na polskim rynku bankowym. Wskazano jak cele przymusowej restrukturyzacji oraz oszacowania sporządzane na zlecenie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego determinują strukturę transakcji realizowanych w ramach reżimu prawnego resolution.  Oceniono także efektywność instrumentów ustanowionych w ramach reżimu prawnego przymusowej restrukturyzacji oraz omówiona, w jaki sposób orzecznictwo sądów administracyjnych  identyfikuje rolę organu resolution oraz znaczenie celów i kryteriów tego procesu.

Artykuł zawiera zwięzłe przedstawienie wpływu przepisów o przymusowej restrukturyzacji na sferę postępowania cywilnego. Omówione zostały skutki dla postępowania rozpoznawczego (następstwo procesowe, zawieszenie postępowania), jak również zabezpieczającego i egzekucyjnego, a także kwestie dowodowe i problem transgranicznej skuteczności resolution.

W artykule omówiona została kwestia charakteru prawnego kar pieniężnych nakładanych przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Bankowy Fundusz Gwarancyjny od 2016 r. może nakładać kary pieniężne na członków organów niektórych instytucji finansowych, w tym banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, z powodu braku realizowania przez te podmioty obowiązków sprawozdawczych i informacyjnych związanych z procesem przymusowej restrukturyzacji.
W przepisach ustawy zabrakło kompleksowej regulacji w zakresie zasad wymierzania kar pieniężnych. Dodatkowo przepisy ustawy o BFG nie są jednolite, jeśli chodzi o zasady nakładania kar. W szczególności art. 95 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 793) zawiera dyrektywy wymiaru kary pieniężnej, jednakże nie czyni tego art. 79 tejże ustawy. Nakładane przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny kary pieniężne uznać należy za sankcje administracyjne z uwagi na cel, któremu służy ich wymierzanie. Podstawy do nakładania przez Fundusz kar pieniężnych należy poszukiwać w dyrektywach Parlamentu Europejskiego i Rady, które zostały implementowane do polskiego porządku prawnego.

Niniejsze opracowanie poświęcone jest próbie dokonania takiego opisu podjętej w PrbU. Za pomocą krytycznej analizy prawnej, logicznej i semantycznej definicji legalnej banku została dokonana jej dekonstrukcja, a następnie opis i ocena prawna wyodrębnionych w ten sposób elementów tej definicji. Celem tego działania było zidentyfikowanie i wykazanie zasadniczych wad, błędów i nieścisłości omawianej definicji, o charakterze logicznym, legislacyjnym i – szerzej – prawnym, jak również wskazanie możliwych rozwiązań alternatywnych.

Transakcje dotyczące sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa TFI są rzadko spotykane na polskim rynku. Zwyczajowo, zmiany dotyczące zbywania tego podmiotów sektora finansowego odbywają się w drodze połączeń lub przejęcia pakietów akcji. Przepisy ustawy o funduszach inwestycyjnych nie regulują nawet pośrednio zbywania lub nabywania przedsiębiorstwa TFI. Pojęcie przedsiębiorstwa TFI nie różni się zasadniczo od znanej w nauce prawa cywilnego definicji wypracowanej na gruncie art. 55(1) KC. Nie budzi także wątpliwości dopuszczalność jego rozporządzaniem, przy czym specyfika działalności TFI wiąże się z wyposażeniem go w określone atrybuty, takie jak zarządzanie funduszami inwestycyjnymi. Ta specyfika składników przedsiębiorstwa każdego towarzystwa sprawia, że przejęcie przedsiębiorstwa TFI lub jego części obejmujące zarządzanie funduszami inwestycyjnymi oznacza de lege lata, że podmiotem nabywającym może być tylko inne towarzystwo. Samo zbycie przedsiębiorstwa TFI lub jego części nie wymaga zgody KNF, choć w sytuacji, gdy prowadzi to do zmiany zasad i warunków prowadzenia działalności przez towarzystwo zbywające, może powstać obowiązek notyfikacyjny wobec KNF, co do którego Komisja może zgłosić swój sprzeciw. Może to mieć miejsce zwłaszcza w sytuacji, gdy zbywana część przedsiębiorstwa TFI obejmuje całość np. zarządzania określonym typem funduszy inwestycyjnych. Samo zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa TFI pomimo, że prawnie dopuszczalne od strony cywilnoprawnej, napotyka na pewien mankament legislacyjny, który dotyczy możliwości ujawnienia tajemnicy zawodowej przez zbywające towarzystwo na rzecz nabywcy. Obecnie obowiązujące przepisy UFI nie regulują wprost dopuszczalności przekazania informacji objętych tajemnicą zawodową w przypadku sprzedaży części przedsiębiorstwa TFI - powodując tym samym, pewne komplikacje. De lege lata, problemu tego nie można rozwiązać, co powoduje, że konieczna jest interwencja ustawodawcy eliminująca zidentyfikowaną lukę prawną.

Przedstawione dalej prognozy i opinie stanowią konsensus ilościowo-jakościowy z odpowiedzi na nasze pytania, które napłynęły do dnia 3 czerwca 2022 r. od wybitnych polskich ekonomistów.

Prognozy ilościowe nadesłało 12 ekspertów, a 39 ekspertów przedstawiło swoje opinie nt.

• najważniejszych zagrożeń dla koniunktury gospodarczej w Polsce,
• największych zagrożeń dla stabilności systemu finansowego oraz dla wiarygodności PLN w perspektywie roku 2024
• rekomendowanych działań w obszarze polityki