Bezpieczny Bank

W Parlamencie Europejskim od dłuższego czasu trwają prace nad przyjęciem dyrektywy IRR, która ustanowi system zarządzania kryzysowego w sektorze ubezpieczeniowym w Unii Europejskiej. Rozwiązania te w konsekwencji podlegać będą implementacji do krajowych systemów prawnych państw  członkowskich. W Polsce podjęte zostały już przygotowania do transpozycji przepisów projektowanej dyrektywy IRR, a główną rolę w tym zakresie powierzono Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu (BFG). Celem artykułu jest analiza głównych obszarów problemowych towarzyszących tworzeniu systemu resolution dla ubezpieczycieli w Polsce. Podstawę przygotowania artykułu stanowią praktyczne analizy i rozważania prowadzone w toku prac BFG w zakresie budowania kompetencji w resolution sektora ubezpieczeniowego.

W artykule omówiona została kwestia krajowych postulatów regulacyjnych, jakie zarysowały się wobec projektowanych rozwiązań unijnych w zakresie zarządzania kryzysowego oraz  restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zakładów ubezpieczeń i reasekuracji. Artykuł zawiera odniesienie do konsekwencji implementacji do prawa krajowego projektowanych przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy postępowania naprawczego oraz restrukturyzacji i likwidacji zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji, zmieniającej dyrektywy 2002/47/ WE, 2004/25/WE, 2009/138/WE, (UE) 2017/1132 oraz rozporządzenia (UE) nr 1094/2010 i (UE) nr 648/2012. Niniejsza dyrektywa wprowadza  ramy ostrożnościowe dla usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych. Zaprojektowane w IRRD rozwiązania spowodują po wejściu ich w życie, tj. w perspektywie kilku lat, konieczność zmiany prawa obowiązującego w Polsce, w tym przede wszystkim ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym  oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

Celem autorów artykułu było omówienie wybranych kwestii związanych z niewypłacalnością zakładów ubezpieczeń w świetle aktualnych i planowanych regulacji prawnych zarówno krajowych jak i europejskich. Szczególną uwagę zwrócono na aktualnie obowiązujące mechanizmy ochrony klienta w przypadku upadłości zakładu ubezpieczeń. Omówiono też kwestię spójności założeń reżimu resolution z wartościami chronionymi przez polskiego prawodawcę. Autorzy podjęli także próbę porównania resolution i innych scenariuszy niewypłacalności zakładu ubezpieczeń, w szczególności z punktu widzenia zasadności zachowania ciągłości ochrony ubezpieczeniowej.

Implementacja dyrektywy IRR, nad którą toczą się obecnie prace, powinna uwzględniać specyfikę rynków ubezpieczeń w krajach członkowskich. W szczególności należy mieć na względzie sposób i zakres działania lokalnego funduszu gwarancyjnego, jako że w krajach UE nie istnieje minimalna harmonizacja tego typu struktur. Celem artykułu jest ocena zakresu działalności Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w Polsce w kontekście wdrożenia mechanizmu resolution dla rynku ubezpieczeń oraz identyfikacja czynników koniecznych do uwzględnienia w dalszych pracach i reformach sieci bezpieczeństwa finansowego w kontekście sektora ubezpieczeń.  Podstawą przygotowania artykułu była analiza działalności UFG od momentu jego powstania, ze szczególnym uwzględnieniem kosztów upadłości polskich zakładów ubezpieczeń, a także dotychczasowe doświadczenia Bankowego Funduszu Gwarancyjnego dotyczące analizy rynku ubezpieczeń w kontekście przyszłych procesów resolution w tym sektorze.

Artykuł przedstawia podstawy teoretyczne teorii ruiny oraz opis klasycznego modelu procesu nadwyżki. Przedstawiono analityczne obliczenia prawdopodobieństwa ruiny w szczególnych przypadkach rozkładu wysokości pojedynczej szkody (wykładniczy, gamma, mieszanina rozkładów wykładniczych). Główną częścią pracy jest analiza dostępnych metod aproksymacji prawdopodobieństwa ruiny w horyzoncie nieskończonym w modelu z czasem ciągłym. Jakość aproksymacji jest badana poprzez porównanie oszacowanego prawdopodobieństwa ruiny z prawdopodobieństwem wyznaczonym analitycznie (tam, gdzie to możliwe) lub przybliżonym numerycznie za pomocą formuły Pollaczka-Chinczyna. Błędy aproksymacji (w ujęciu bezwzględnym i względnym) przedstawiono dla wybranych rozkładów lekkoogonowych (mieszanina rozkładów wykładniczych, rozkład gamma) i rozkładów gruboogonowych (Pareto, lognormalny, Weibulla i Burra). Celem pracy jest ocena możliwości wykorzystania metod aproksymacji prawdopodobieństwa ruiny w działalności zakładów ubezpieczeń, z uwzględnieniem takich obszarów jak taryfikacja czy wypłacalność zakładów ubezpieczeń, zwłaszcza w kontekście reżimu Wypłacalność II. Przeprowadzone analizy pozwalają zauważyć, że w większości przypadków wyniki aproksymacji można uznać za dość satysfakcjonujące (błąd względny nieprzekraczający 5%), przy czym najmniejsze błędy uzyskano dla aproksymacji Cramera-Lundberga i de Vyldera w przypadku rozkładów lekkoogonowych oraz dla aproksymacji Beekmana-Bowersa i de Vyldera w przypadku rozkładów gruboogonowych. Jakość dopasowania, mierzona błędem względnym, generalnie maleje wraz ze spadkiem zakładanego prawdopodobieństwa ruiny, szczególnie dla rozkładów gruboogonowych.

W artykule omówiono zastosowanie obligacji  kapitałowych RT1, Tier 2 i Tier 3 jako narzędzi absorpcji strat zakładów ubezpieczeń. Właściwości RT1 CoCos (contingent convertibles) w zakresie pochłaniania strat emitenta różnią się na gruncie Solvency II oraz projektu dyrektywy IRRD. Wyznaczono point of non-viability (PONV) i porównano go z kontraktowym poziomem zdarzenia inicjującego przymusowe umorzenie/zamianę na akcje obligacji kapitałowych RT1 CoCos w różnych scenariuszach przekroczenia wymogu kapitałowego wypłacalności. Okazuje się, że kontraktowy mechanizm absorpcji strat aktywuje się zanim zakład osiąga PONV, co świadczy że RT1 CoCos pochłaniają straty w trakcie prowadzenia działalności zakładu.