Bezpieczny Bank

Artykuł dotyczy problemu oceny skuteczności i efektywności antycyklicznej polityki makroostrożnościowej. Przedstawiono w nim podstawowe źródła procykliczności sektora finansowego oraz przeanalizowano cele antycyklicznej polityki makroostrożnościowej i środki niezbędne do ich osiągnięcia. W myśl zarysowanej w artykule definicji skuteczność dotyczy stopnia, w jakim można zlikwidować zaburzenie funkcjonowania rynku (tj. zakłócenie mechanizmu rynkowego) oraz osiągnąć cele pośrednie i ostateczne. Analiza dostępnej literatury w poszukiwaniu metod pomiaru stopnia osiągnięcia celów polityki makroostożnościowej prowadzi do wniosku, że obecnie wiemy na ten temat bardzo mało. Podobnie ograniczona jest dostępna wiedza na temat efektywności antycyklicznej polityki makroostrożnościowej, ponieważ obecnie dysponujemy jedynie pomiarem niektórych skutków pośrednich antycyklicznych regulacji kapitałowych i płynnościowych, szacowanych jako koszty i korzyści makroekonomiczne. Regulacje makroostrożnościowe, szczególnie te antycykliczne, są potrzebne – ponieważ stabilność finansowa sprzyja wzrostowi gospodarczemu i w efekcie wiąże się ze wzrostem dobrobytu społecznego. Jednakże przeprowadzona w artykule analiza skłania do wniosku, że konieczne są dalsze badania, które pozwolą na wypracowanie metod oceny skuteczności, jak i dadzą nam pełniejszy obraz jej efektywności, uwzględniający nie tylko skutki pośrednie stosowania antycyklicznych instrumentów makroostrożnościowych, ale również bezpośrednie następstwa tej polityki.

W artykule zostały przeanalizowane instrumenty antycyklicznej polityki makroostrożnościowej wpływające na rynek nieruchomości z perspektywy ich potencjalnych skutków dla funkcjonowania sektora finansowego. Aby osiągnąć ten cel, zarysowane zostały podstawowe właściwości badanych instrumentów oraz zaprezentowano mechanizm transmisji tych instrumentów. Analiza mechanizmu transmisji z uwzględnieniem dorobku literatury dotyczącej wyceny kredytów oraz efektów ubocznych regulacji pozwoliła na identyfikację ograniczeń jego przebiegu. Zidentyfikowano, że restrykcyjne sektorowe wymogi kapitałowe oraz wskaźników LTV, DTI i DSTI mogą skutkować występowaniem zjawiska migracji kredytobiorców do sektora bankowości cienia lub innych instytucji finansowych świadczących usługi transgraniczne, a niepodlegających regulacjom makroostrożnościowym. Zastosowanie restrykcyjnych instrumentów może nasilić występowanie w sektorze bankowym zjawiska negatywnej selekcji i w efekcie przynieść pogorszenie ogólnej jakości portfela kredytowego.

Stabilność finansowa stała się jednym z głównych celów regulacji działalności bankowej. W pierwszej kolejności cel ten jest utożsamiany z normami publicznego prawa bankowego, co znalazło również swoje bezpośrednie odzwierciedlenie w reformie unijnych oraz krajowych ram prawnych bankowości. Jednakże w perspektywie doświadczeń ostatniego kryzysu stabilność finansowa stała się także istotną przesłanką zmian norm dotyczących szeroko rozumianych usług finansowych. Powyższy artykuł ma na celu bliższe przedstawienie zarówno założeń teoretycznych znaczenia relacji umownych banku z jego klientami dla stabilności finansowej, jak i aspektów praktycznych w postaci doświadczeń międzynarodowych pokazujących rolę umów bankowych w mechanizmie kryzysu bankowego.

W procesie zarządzania ryzykiem w bankach bardzo istotną funkcję pełnią rozwiązania regulacyjne, określające standardy w zakresie pomiaru ryzyka i odpowiedniego kształtowania bazy kapitałowej. W krajach przechodzących transformację ustrojową zmiany regulacyjne następują zwykle stopniowo, w taki sposób, by ich tempo i zakres dostosowane były do dokonujących się równocześnie przekształceń strukturalnych, a czasami stosunkowo gwałtownie. Cele artykułu to usystematyzowanie procesu zmian najważniejszych norm ostrożnościowych w polskim systemie bankowym w latach 1989–2014, w przededniu wprowadzenia regulacji wewnętrznych implementujących postanowienia III Bazylejskiej Umowy Kapitałowej oraz próba odpowiedzi na pytanie, jaki był wpływ zaostrzania norm regulacyjnych i oddziaływania pewnych negatywnych czynników zewnętrznych na bezpieczeństwo banków komercyjnych w Polsce.

Bankowy Fundusz Gwarancyjny prowadzi unikatową bazę danych związanych z sektorem finansowym, niezbędną dla realizacji funkcji publicznych określonych w ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym. Prywatnymi podmiotami zobowiązanymi do przekazywania informacji są: banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, zarząd komisaryczny banku lub podmiot uprawniony do jego reprezentacji, zarządca masy upadłości, syndyk, Kasa Krajowa skok, likwidator spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, bank spółdzielczy, bank zrzeszający. Do publicznych podmiotów przekazujących informacje do BFG należą: Komisja Nadzoru Finansowego, Prezes Narodowego Banku Polskiego, Minister Finansów oraz Najwyższa Izba Kontroli. Na mocy porozumień Fundusz może otrzymywać informacje od podmiotów odpowiedzialnych za oficjalnie uznane systemy gwarantowania w państwach EOG i UE.

Praca obejmuje kwestie dotyczące finansowania wypłat środków gwarantowanych w systemach gwarantowania depozytów, a w szczególności modele wyznaczania składek depozytowych. Głównym celem opracowania jest empiryczna ocena zasadności różnicowania składek depozytowych w polskim sektorze bankowym, w kontekście sprawiedliwości i efektywności rozłożenia obciążeń gwarancyjnych. Przedstawiony został przegląd teoretyczny modeli wyznaczania składek depozytowych, w tym przede wszystkim składek skorygowanych o ryzyko kondycji banku. Zaprezentowano również wyniki badań dotyczących zastosowania wybranych
modeli składki depozytowej, które pozwoliły na ocenę, który z nich dokładniej uwzględnia ryzyko banku w warunkach polskich.

W artykule zaprezentowano wyniki badania empirycznego nad wpływem konkurencji ze strony SKOK-ów na stabilność banków spółdzielczych. Wykorzystano przy tym między innymi dane adresowe wszystkich placówek banków i SKOK-ów, co pozwoliło odzwierciedlić konkurencję jaką napotykały poszczególne placówki banków spółdzielczych na swoich rynkach lokalnych. Uzyskane wyniki dowodzą, że SKOK-i, do niedawna nie objęte państwowym nadzorem finansowym, generowały niepożądaną konkurencję z punktu widzenia stabilności systemu bankowego. Banki spółdzielcze, które były najbardziej narażone na konkurencję ze strony tych
podmiotów, raportowały bowiem istotnie wyższe odpisy z tytułu utraty wartości należności kredytowych, co można uznać za objaw poluzowywania przez nie polityki kredytowej. Podejmowanie przez banki spółdzielcze wysokiego ryzyka kredytowego
nie sprzyja z kolei stabilności tych podmiotów. Niekorzystny wpływ konkurencji ze strony SKOK-ów na funkcjonowanie banków spółdzielczych ujawniał się również na poziomie marży odsetkowej i rentowności analizowanych banków. Podobnych efektów nie odnotowano natomiast w przypadku konkurencji ze strony innych banków.