Bezpieczny Bank

W artykule przedstawiono doświadczenia w obszarze resolution1, jakie płyną z analizy sektora banków spółdzielczych w trzech krajach pozaeuropejskich. Scharakteryzowano bankowość spółdzielczą w Japonii, Kanadzie i Kolumbii, ze szczególnym zaakcentowaniem roli i funkcjonowania organu resolution, instrumentów i procedur restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz doświadczenia w ich stosowaniu w tych krajach. Wnioski płynące z analizy tych doświadczeń mogą być wartościowym materiałem studyjnym dla polskich spółdzielców oraz podmiotów odpowiedzialnych za nadzór i kształtowanie otoczenia regulacyjnego w Polsce.

Przedmiotem badań podjętych w artykule był sektor bankowości spółdzielczej w Niemczech i w Polsce. Celem badania było określenie podstawowym podobieństw i różnic w procesach rozwojowych oraz w sytuacji ekonomicznej obu sektorów bankowych w latach 2010–2017. Szczególnie interesujące było pytanie, jak duże są rozbieżności i w jakich obszarach występują. W badaniu wykorzystano metodę analizy porównawczej. Badano zmiany w liczbie banków, dynamikę sumy bilansowej, wielkość zatrudnienia, liczbę placówek i członków. Sytuację ekonomiczną oceniono na podstawie kryteriów efektywności finansowej, adekwatności kapitałowej i płynności. W toku badań stwierdzono stosunkowo duże różnice w procesach rozwojowych w obrębie zmian w liczbie banków, placówek bankowych i zatrudnienia. Odmienne tendencje występują również w zakresie rozwoju bazy członkowskiej. Różnice między niemieckimi i polskimi bankami spółdzielczymi zidentyfikowano także w zakresie efektywności i bezpieczeństwa finansowego, ale nie były one znaczące. W obu sektorach poprawiła się wydajność pracy, ale w Niemczech było to w większym stopniu wynikiem spadku liczby banków niż wzrostu wartości aktywów. Główną konkluzją wynikającą z badań jest stwierdzenie, że niemieckie banki spółdzielcze, w przeciwieństwie do banków polskich, w latach 2010–2017 przechodziły proces głębszej restrukturyzacji i konsolidacji, pomimo podobnych uwarunkowań zewnętrznych.

Globalny kryzys finansowy oddziaływał na polskie banki spółdzielcze jedynie w sposób pośredni, jednak po kryzysie sytuacja banków spółdzielczych zaczęła się pogarszać. Na taki stan rzeczy wpływ miały liczne zmiany zachodzące w otoczeniu makroekonomicznym i regulacyjnym. Cele artykułu to prezentacja uwarunkowań regulacyjnych prowadzenia działalności przez banki spółdzielcze w Polsce oraz próba określenia wpływu najbardziej istotnych pokryzysowych regulacji unijnych i krajowych na pozycję konkurencyjną i kierunki ewolucji modelu organizacyjnego rodzimego sektora bankowości spółdzielczej. Analizą objęto wybrane akty unijne i krajowe (pakiet CRDIV/CRR, dyrektywy w sprawie DGS i BRR, PSD2, wewnętrzne przepisy podatkowe). Na podstawie przeprowadzonych analiz sformułowano trzy wnioski: 1) w dotychczasowych rozwiązaniach regulacyjnych przywileje przewidziano głównie dla członków IPS, natomiast w ograniczonym stopniu zastosowano w nich regułę proporcjonalności, 2) przywileje regulacyjne sprawiają, że ewolucja modelu organizacyjnego sektora bankowości spółdzielczej w Polsce w kierunku IPS wydaje się nieunikniona, 3) koopetycja z fintechami i wspólne (np. na poziomie IPS) wejście w segment innowacji technologicznych może przyczynić się do rozbudowania oferty i zwiększenia konkurencyjności polskich banków spółdzielczych.

W okresie kryzysu 2008 r. i w trakcie restrukturyzacji pokryzysowej banków ujawniło się wiele słabości i zagrożeń w systemie bankowym, związanych zarówno z rosnącymi kosztami regulacyjnymi, jak i negatywnymi zjawiskami w otoczeniu banków i dotykających zarówno banki komercyjne, jak i spółdzielcze. Obecnie dochodzi kolejne wyzwanie – ustosunkowanie się do dynamicznie rozwijającego się sektora fintech i wzrastającego znaczenia nowych technologii na rynku bankowym. Stosunek do nowych technologii będzie jednym z fundamentalnych problemów w decyzjach strategicznych banków w najbliższych latach. Toteż celem artykułu jest analiza, jakie zagrożenia związane z nowymi technologiami i nowym otoczeniem konkurencyjnym stoją aktualnie przed polskim sektorem bankowym, a zwłaszcza bankami spółdzielczymi. W części empirycznej artykułu analizowane jest na podstawie badania ankietowego, czy w opinii banków komercyjnych i spółdzielczych nowe technologie i konkurencja z sektorem fintech przyniosą istotny wzrost zagrożenia i niepewności w ich dalszym działaniu, czy też będą pomocne w rozwoju rynku bankowego i umacnianiu pozycji banków. Szczególnie istotne było też pytanie, czy reakcja na digitalizację różni się istotnie pomiędzy sektorami banków komercyjnych i spółdzielczych.

Celem pracy jest ocena pozycji konkurencyjnej banków spółdzielczych na rynku detalicznym w Polsce. Analizą objęto udziały rynkowe, potencjał klientów oraz skuteczność sprzedaży w placówkach bankowych. Banki spółdzielcze nie wykorzystują w pełni posiadanych atutów w budowaniu przewagi konkurencyjnej. Pozycja konkurencyjna banków spółdzielczych wynika przede wszystkim z niszowych obszarów, w których działają, kosztów obsługi oraz uwarunkowań działania na lokalnym runku. Wysokie udziały na tych rynkach zawdzięczają stabilnej bazie „starych” klientów, natomiast nie są preferowane przez potencjalnych klientów. Uwarunkowania rynkowe zarówno obecne, jak i prognozowane nie są korzystne dla banków spółdzielczych i stanowią zagrożenie dla ich pozycji.

Celem przedstawionych w artykule badań była identyfikacja determinant płynności finansowej banków spółdzielczych w Polsce w latach 2008–2016. Dokonano tu przeglądu pokryzysowych regulacji w obszarze płynności finansowej banków oraz omówiono dostępne w literaturze wyniki badań determinant płynności finansowej banków. Poprzez badanie panelowe, obejmujące 350 banków spółdzielczych działających w Polsce (funkcjonujących w ramach zrzeszenia BPS SA), wykazano, że poziom ich krótkoterminowej płynności finansowej uzależniony jest m.in. od poziomu koncentracji rynku bankowego, rynkowej krótkoterminowej stopy procentowej, polityki depozytowej, wskaźników rentowności i wypłacalności oraz aktywnej polityki kredytowej. W przypadku długoterminowej płynności finansowej udowodniono, że na jej poziom wpływają m.in. dynamika PKB w regionie działania (dla dużych banków) i poziom współczynnika wypłacalności (dla małych i średnich banków). Dla obu typów płynności istotne okazały się także: wielkość banku, poziom NPL oraz udział aktywów pracujących w aktywach ogółem.

Struktura i koszt finansowania banków uległy zmianom po kryzysie finansowym z lat 2007–2009. Ujawnienie się istotnego ryzyka kredytowego i ryzyka płynności spowodowało zmniejszenie znaczenia finansowania ze źródeł hurtowych na rzecz finansowania depozytami detalicznymi. Jednocześnie przychody po aktywnej stronie bilansu pozostały nadal uzależnione od indeksu depozytów międzybankowych. W Polsce, ze względu na dominujące znaczenie kredytów zmiennoprocentowych, przychody z tytułu aktywów są determinowane przez stopę WIBOR. Artykuł wskazuje na źródła ryzyka bazowego dla polskich banków generowanego przez indeksację aktywów rozbieżną z odsetkowym kosztem pasywów. W celu wykazania niejednorodności tego zjawiska wyróżniono koszty dla sektora banków spółdzielczych oraz koszty finansowania portfeli walutowych. Przeprowadzone badania wskazują na dywergencję pomiędzy dostępnym wskaźnikiem rynku pieniężnego a determinantami cen wpływającymi na wynik odsetkowy po pasywnej stronie bilansu banku.

Artykuł podejmuje tematykę związaną z zabezpieczeniami biometrycznymi oraz ich wykorzystaniem przez klientów instytucji finansowych. Jego celem jest zapoznanie Czytelnika z wynikami przeprowadzonego badania sondażowego (zrealizowanego metodą CAWI na próbie 505 osób). Przedstawione w publikacji rozważania podkreślają, że społeczeństwo polskie jest świadome przestępstw elektronicznych, natomiast zautomatyzowane zabezpieczenia oparte na biometrykach, zwiększające poziom bezpieczeństwa, mogą być przyszłością dla wielu organizacji – także finansowych. Badanie przedstawia wzrost popularności w użytkowaniu biometryk oraz eksponuje charakterystykę zachowań przeciętnego użytkownika usług bankowych w XXI w. Artykuł opisuje również aspekty prawne zabezpieczeń biometrycznych oraz, na podstawie wyników ankietowych, wskazuje kierunek rozwoju dla instytucji finansowych.