Bezpieczny Bank

W odpowiedzi na kryzys finansowy Unia Europejska i państwa członkowskie rozpoczęły gruntowny przegląd systemu regulacji i nadzoru nad rynkiem finansowym. UE zapoczątkowała wiele reform w sektorze bankowym, aby zwiększyć odporność banków i ograniczyć skutki ich ewentualnej upadłości. W tym celu powołano m.in. Europejski System Nadzoru Finansowego (ESNF) oraz Europejską Unię Bankową (EUB), zaprojektowano Unię Rynków Kapitałowych (CMU), jak też rozpoczęto prace nad single rulebook. Wszystkie te zmiany dotyczą jednak wyłą?cznie sfery zewnętrznej funkcjonowania instytucji kredytowych, które w większości są too big too fail. Tymczasem już w 2012 r. w sprawozdaniu grupy ekspertów wysokiego szczebla, pod przewodnictwem E. Liikanena, wskazano na konieczność przeprowadzenia reformy strukturalnej sektora bankowego w Unii, sięgając tym samym do sfery wewnętrznej jego bytu prawno-gospodarczego. Propozycja reformy strukturalnej sektora bankowego jest pierwszą, która bezpośrednio dotyczy działalności banków, tj. instytucji odpowiedzialnych za „szerokość i głębokość” ostatniego kryzysu gospodarczego. Jednocześnie jest istotnym uzupełnieniem Europejskiej Unii Bankowej, dlatego też powinna być skoordynowana z wcześniej przyjętymi na rynku europejskim regulacjami.

Globalny kryzys finansowy zmusił organy publiczne odpowiedzialne za działanie na rzecz stabilności finansowej do zajęcia się problemem „instytucji zbyt dużych, by upaść”. Pokryzysowe reformy dotyczące systemowo banków mają zasadniczo dwa cele. Pierwszym jest zwiększenie zdolności takich instytucji do absorbcji strat. Drugim celem jest zapewnianie mechanizmów i narzędzi, które umożliwią organom publicznym przeprowadzenie uporządkowanej restrukturyzacji systemowych banków, gdy dalsza działalność tych instytucji będzie zagrożona, przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnych konsekwencji dla stabilności systemu finansowego oraz gospodarki realnej. Intencję niniejszego artykułu jest przedstawienie i ocena dotychczasowych zmian regulacyjnych w zakresie banków systemowo ważnych. Podjęto tu próbę zdefiniowania takich instytucji, wskazując główne kryteria wpływające na ich systemowe znaczenie, oraz wskazano przyczyny, dla których generują one ryzyko systemowe. Główne rozważania skoncentrowano na analizie kluczowych refom, tj. na obowiązku utrzymywania dodatkowych buforów kapitałowych, procedurze uporządkowanej restrukturyzacji oraz wymogach w zakresie TLAC.

W artykule dokonano przeglądu możliwości pozyskania finansowania przez bank działający w Polsce w razie wystąpienia problemów finansowych podmiotu. Zaprezentowano przegląd możliwości pozyskania zarówno kapitału jak i płynności w ramach sektora prywatnego (tj. rozwiązań o charakterze rynkowym bądź solidarnościowym) oraz ze strony instytucji sieci bezpieczeństwa finansowego. Zestawienie uwzględnia zmiany jakich dokonano w wyniku wprowadzenia nowej ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji. Analiza skłania ku wnioskowi, że źródła dostępne w ramach inicjatyw rynkowych, choć wydają się czasem nieograniczone, to w przypadku nagłej, kryzysowej sytuacji znacznie maleją. W odniesieniu do zasobów sieci bezpieczeństwa finansowego są one często silnie ograniczone i reglamentowane.

Celem artykułu jest analiza funkcji nadzorczych wobec krajowych instytucji płatniczych w zakresie świadczonych przez nie usług płatniczych. Omówiono czynności nadzorcze w procedurze licencyjnej tych podmiotów, a następnie bieżące instrumenty nadzoru wobec instytucji płatniczych. Ponadto dokonano analizy instrumentów sankcyjnych oraz sanacyjnych dostępnych nadzorcy w przypadku stwierdzonych nieprawidłowości w funkcjonowaniu nadzorowanych podmiotów.

Tradycyjnie banki były uznawane za instytucje konserwatywne, działające w stabilnym otoczeniu. Obecnie jednak sytuacja jest inna. Czynniki takie jak dezintermediacja, deregulacja i globalizacja, przeobraziły sektor bankowy. Dominującą rolę odgrywają w nim teraz wielkie zdywersyfikowane konglomeraty finansowe, które zachowują się w wielu aspektach inaczej niż tradycyjne banki. Przypadki niewłaściwego zachowania tych konglomeratów prowadzą do erozji zaufania do banków. Taka sytuacja rodzi pytanie, czy współczesne banki nadal mogą cieszyć się statusem instytucji zaufania publicznego

Wiedza finansowa postrzegana jest jako kluczowa determinanta procesów zwiększania poziomu ubankowienia. Posiadanie wiedzy finansowej (teoretycznej i praktycznej) prowadzi do poprawy pozycji społecznej gospodarstw domowych, umiejętności korzystania z produktów bankowych, a w konsekwencji do podejmowania bardziej odpowiedzialnych i świadomych decyzji w odniesieniu do korzystania z produktów i usług bankowych. Celem opracowania jest zbadanie zależności między poziomem wiedzy finansowej w wymiarze zarówno teoretycznym jak i praktycznym, a wybranymi cechami demograficznymi i społeczno-ekonomicznymi oraz wskazanie kluczowych czynników różnicujących zakres włączenia w system bankowy osób w wieku 50+. W pracy przedstawiono wyniki badania ankietowego przeprowadzonego na reprezentatywnej próbie 500 mieszkańców województwa łódzkiego w wieku 50+.

Opracowanie zawiera wyniki badania ankietowego przeprowadzonego wśród uczniów Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie, a dotyczącego ich opinii i stosunku do banków. Odpowiedzi analizowano z punktu widzenia preferencji i działań finansowych respondentów, a także wiedzy o bankach i ich działalności. Uzyskane wyniki – gdy było to możliwe – odniesiono do wyników ogólnopolskich badań w tym zakresie (dla grupy wiekowej 15–24 lata lub grupy społeczno-zawodowej uczniowie i studenci). Na podstawie analizy odpowiedzi stwierdzono, że wyniki uzyskane w zakresie korzystania z usług bankowych oraz wiedzy na temat działalności bankowej pozytywnie wyróżniają ankietowanych licealistów na tle porównywalnych grup w badaniach ogólnopolskich. Potwierdzono także zależność między osobistym korzystaniem z usług bankowych a lepszą opinią na temat banków, jak również duży wpływ najbliższego otoczenia (rodziny, przyjaciół) na ogólną opinię o bankach. Respondenci bardzo wąsko traktują bezpieczeństwo w działalności banków, a za zwrot depozytów w przypadku upadłości banku czynią odpowiedzialnymi jego właścicieli.