Nieważność umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego kursem CHF a roszczenie kredytodawcy o zwrot wartości zaoszczędzonych wydatków

Michał Paczek

doi:10.26354/bb.4.3.92.2023

Opublikowane: 2023-11-03

Tom 92 Nr 3 (2023)

Nieważność umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego kursem CHF a roszczenie kredytodawcy o zwrot wartości zaoszczędzonych wydatków

Michał Paczek

Dział: Problemy i poglądy

https://doi.org/10.26354/bb.4.3.92.2023

Abstrakt

Relewantne z perspektywy art. 405 i n. k.c. zaoszczędzenie wydatków stanowić może na gruncie prawa polskiego rezultat zdarzenia w postaci spełnienia na rzecz wzbogaconego usługi, przede wszystkim, jeśli ta świadczona jest bez podstawy prawnej. Przedmiotem korzyści majątkowej podlegającej obowiązkowi zwrotu jest w takich wypadkach zaoszczędzony na wynagrodzenie usługodawcy wydatek. Z kolei usługodawcę uznać można w takim wypadku za zubożonego z tego tylko powodu, że nie otrzymał za standardowo odpłatną usługę wynagrodzenia. W warunkach nieważnej umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego zdarzeniem, z którego wynika wzbogacenie w postaci zaoszczędzonych przez kredytobiorcę wydatków na uzyskanie finansowania jest nienależne świadczenie banku, polegające na powstrzymywaniu się od dochodzenia zwrotu wypłaconego konsumentowi kapitału przez określony czas. Zubożenie banku objawia się natomiast w nieuzyskanym przezeń wynagrodzeniu za usługę udostępniania kapitału, pomimo faktu jej realizacji. Wynikająca z przepisów krajowych dopuszczalność przyznania bankowi roszczenia przenoszącego wartość wypłaconego w wykonaniu nieważnej umowy kapitału kredytu nie może być oceniana z pominięciem przepisów dyrektywy 93/13, które w ocenie autora uzasadniać powinny jedynie ograniczenie jego wysokości z uwagi na potrzebę interpretacji konsekwencji nieważności umowy wynikającej z wyłączenia jej istotnych postanowień na podstawie art. 385¹ § 1 k.c. w zgodzie z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13.

Słowa kluczowe:

bezpodstawne wzbogacenie , usługi , zaoszczędzenie wydatków , kredyt frankowy , roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału

Kody JEL

K12, K15, K20

Pobierz pliki

pdf

Zasady cytowania

Paczek, M. (2023). Nieważność umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego kursem CHF a roszczenie kredytodawcy o zwrot wartości zaoszczędzonych wydatków. Bezpieczny Bank, 92(3), 64–87. https://doi.org/10.26354/bb.4.3.92.2023

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

W. Dudziec-Rzeszowska, Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału - glosa, I ACa 635/19, Monitor Prawniczy 18/2020.
Google Scholar

Dyrektywa 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz. U. UE. L. z 1998 r. Nr 80, str. 27 z późn. zm.).
Google Scholar

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE. L. z 1993 r. Nr 95, str. 29 z późn. zm.).
Google Scholar

U. Ernst, A. Rachwał, F. Zoll, Prawo cywilne. Część ogólna, wyd. 2, Warszawa 2013.
Google Scholar

D. Fuchs, A. Malik [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna (art. 353-534), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018.
Google Scholar

M. Gutowski, Wadliwość umów kredytów frankowych, Instytucje Prawa Prywatnego, Warszawa 2022.
Google Scholar

G. Karaszewski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. J. Ciszewski, P. Nazaruk, LEX/el. 2022.
Google Scholar

P. Kotler, K.L. Keller, A. Koshy, J. Mithileshwar, Marketing Managment, wyd. 13, New Delhi 2009 - cyt. za S. Kaystha, Defining Service and Non Service Exchanges.Service Science, 2011, https://pubsonline.informs.org/doi/pdf/10.1287/serv.3.4.313 [dostęp: 23.07.2023 r.].
Google Scholar

P. Księżak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, K. Osajda (red. serii), W. Borysiak (red. tomu), wyd. 29, Warszawa 2021.
Google Scholar

E. Łętowska, Kwalifikacje prawne w sprawach o sanację kredytów frankowych - da mihi factum dabo tibi ius, Stanowisko przygotowane dla Forum Konsumenckiego, działającego przy RPO, str. 20, https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Prof._Ewa_Łętowska_Kwalifikacje_prawne_w_sprawach_o_sanację_kredytów_frankowych_da_mihi_final_29.06.20.pdf [dostęp: 2.08.2023 r.].
Google Scholar

E. Łętowska, Rozliczenie unieważnionej abuzywnej umowy kredytu - polemika z prof. Jerzym Pisulińskim.
Google Scholar

K. Mularski [w:] Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz do art. 353–626, red. M. Gutowski, wyd. 3, 2022.
Google Scholar

T. Nowakowski, Kilka uwag na temat unieważnienia umowy kredytu indeksowanego, Przegląd Prawa Handlowego 2021, nr 5.
Google Scholar

M. Paczek, Roszczenie o zwrot wartości zaoszczędzonych wydatków: konstrukcja ogólna oraz zastosowanie w zakresie regulacji stosunków między stronami nieważnej umowy kredytu frankowego.
Google Scholar

K. Pietrzykowski [w:] Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz do art. 1–4491, wyd. 10, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2020.
Google Scholar

J. Pisuliński, Dyrektywa 93/13 nie przystaje do umów długoterminowych, Poradnik Frankowicza - dodatek do Dziennik Gazeta Prawna nr 96, 2020.
Google Scholar

T. Sokołowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, wyd. II, red. A. Kidyba, Warszawa 2014.
Google Scholar

Stanowisko Rzecznika Finansowego w odpowiedzi na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego w sprawie III CZP 11/21, str. 58-59, https://rf.gov.pl/wp-content/uploads/2021/06/Stanowisko-do-SN-w-sprawie-kredytow-frankowych.pdf [dostęp: 2.08.2023 r.]
Google Scholar

B. Swaczyna [w:] Komentarz do ustawy o księgach wieczystych i hipotece [w:] Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu wieczystoksięgowym. Komentarz, red. J. Pisuliński, Warszawa 2014.
Google Scholar

G. Tracz, Kredyt jako typ umowy, Transformacje Prawa Prywatnego, nr 4/2019.
Google Scholar

G. Tracz, W sprawie skutków nieważności umów kredytu walutowego, Transformacje Prawa Prywatnego 2/2022
Google Scholar

R. Trzaskowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, red. J. Gudowski, Warszawa 2018.
Google Scholar

Uchwała SN z 7.05.2021 r., III CZP 6/21.
Google Scholar

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.).
Google Scholar

P. Wajda, Zwrot kosztów z tytułu bezumownego korzystania z kapitału pieniężnego w przypadku stwierdzenia nieważności (ex tunc) umowy kredytu, cz. 1, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2021.
Google Scholar

Ł.Węgrzynowski, Procesowe sposoby realizacji żądań "frankowiczów". Glosa do uchwały SN z dnia 15 września 2020 r., III CZP 87/19, Glosa 2021, nr 4
Google Scholar

Wyrok SA w Gdańsku z 26.10.2020 r., V AGa 69/20, LEX nr 3185285.
Google Scholar

Wyrok SA w Łodzi z 15.11.2017 r., I ACa 1396/17.
Google Scholar

Wyrok SA w Poznaniu z 13.01.2020 r., I ACa 1205/18.
Google Scholar

Wyrok SA w Warszawie z 26.11.2019 r., I ACa 722/18.
Google Scholar

Wyrok SA w Warszawie z 12.01.2022 r., V ACa 608/21.
Google Scholar

Wyrok SO w Szczecinie z 3.06.2019 r., II Ca 1319/18.
Google Scholar

Wyrok SO w Warszawie z 12.03.2020 r., I C 214/19.
Google Scholar

Wyrok SN z 24.10.1974 r., II CR 542/74.
Google Scholar

Wyrok SN z 6.11.2013 r., IV CSK 134/13.
Google Scholar

Wyrok SN z 11.12.2019 r., V CSK 382/18.
Google Scholar

Wyrok SN z 24.06.2021 r., II CSKP 88/21.
Google Scholar

Wyrok SN z 3.02.2022 r., II CSKP 459/22.
Google Scholar

Wyrok TS z 17.07.2014 r., C-169/14, Juan Carlos Sánchez Morcillo i María del Carmen Abril García v. Banco Bilbao Vizcaya Argentaria SA.
Google Scholar

Wyrok TS z 26.01.2017 r., C-421/14, Banco Primus SA v. Jesús Gutiérrez García.
Google Scholar

Wyrok TS z 3.10.2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak i Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG.
Google Scholar

Wyrok TS z 29.04.2021 r., C-19/20, I.W. i R.W. v. Bank BPH S.A.
Google Scholar

Wyrok TS z 30.06.2022 r., C-170/21, Profi Credit Bulgaria EOOD przeciwko T.I.T.
Google Scholar

Wyrok TS z 15.06.2023 r., C-520/21, A.Szcześniak przeciwko Bankowi M. SA.
Google Scholar

Związek Banków Polskich, „Wynagrodzenie” za korzystanie z kapitału (zwrot wartości świadczenia banku polegającego na umożliwieniu kredytobiorcy korzystania z kapitału), Warszawa 2021.
Google Scholar

Tom 92 Nr 3 (2023)
Opublikowane: 2023-11-03

ISSN: 1429-2939

eISSN: 2544-7068

10.26354

Wydawca

Bankowy Fundusz Gwarancyjny

Licencja CC

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.

Prześlij tekst

-->