Panika moralna i jej przejawy w polskim sektorze bankowym

Paweł Kocoń

doi:10.26354/bb.6.2.103.2026

Published: 2026-10-30

Vol. 103 No. 2 (2026)

Moral Panic and Its Manifestations in the Polish Banking Sector

Paweł Kocoń

Section: Problems and Opinions

https://doi.org/10.26354/bb.6.2.103.2026

Abstract

The aim of this study is to characterize the concept referred to in sociology as moral panic, its components, and the use of its structural framework to analyze emotions and disputes with banks regarding mortgage agreements for housing purchases expressed in Swiss francs (CHF) or denominated in that currency. In particular, it concerns the manifestations of moral panic in the context of the role of social media—as an accelerator of stakeholders' emotions and their impact on the stability of banking sector entities. The main method used in this study is literature analysis, mainly within the theoretical framework of Cohen and Garland, complemented by synthetic case analyses of two banks and the Polish banking sector in the context of the Swiss franc loan problem. The discussion demonstrates that banking panic can spread in a 'contagious' manner and be accelerated by the media, particularly social media, shaping on one hand a decidedly negative image of lenders (called, e.g. banksters) and, on the other hand, generalizing the grievances of borrowers by giving them the role of victims. A large-scale moral panic regarding the banking sector also creates social pressure on politicians and decision-makers to change regulations. The Swiss franc loan crisis in Poland is an example of turning a dispute between credit contract parties into a moral crusade with lasting institutional effects, and a side effect can be the destabilization of the system or isolated cases of liquidity loss leading gradually to insolvency. Experiences and potential consequences of moral panic in the financial sector should serve as a reason to build frameworks for managing this phenomenon and, above all, for effective financial education of society.

Keywords:

moral panic , banking sector , social media , Swiss franc mortgage crisis

JEL Codes

G21, G28, D84

Download files

pdf (Język Polski) ENG_pdf

Citation rules

Kocoń, P. (2026). Moral Panic and Its Manifestations in the Polish Banking Sector. Safe Bank, 103(2), 104–121. https://doi.org/10.26354/bb.6.2.103.2026

Cited by / Share

Licence

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

References

Bank.pl (2022) „Getin Noble Bank: miliard złotych straty w 2021 roku, 29 kwietnia. https://bank.pl/getin-noble-bank-miliard-zlotych-straty-w-2021-roku/ (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Bank Millennium (2026) Grupa Banku Millennium – Wyniki roku 2025, Warszawa: Bank Millennium S.A. https://www.bankmillennium.pl (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Beck, U. (2002) Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, tłum. S. Cieśla, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar
Google Scholar

BFG (2022), Przymusowa restrukturyzacja Getin Noble Bank S.A., 30 września, Warszawa: Bankowy Fundusz Gwarancyjny. https://bfg.pl/przymusowa-restrukturyzacja/przymusowa-restrukturyzacja-bankow-i-kas/przymusowa-restrukturyzacja-getin-noble-bank-s-a/ (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

BFG (2024) Zasady gwarantowania depozytów, Warszawa: Bankowy Fundusz Gwarancyjny. https://www.bfg.pl/gwarantowanie-depozytow/zasady-gwarantowania-depozytow/ (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich (2023), Restrukturyzacja Getin Noble Bank S.A. – działania RPO, 9 stycznia, Warszawa: BRPO https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/restrukturyzacja-getin-noble-bank-dzialania-rpo (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Borowski, J., Jaworski, K. (2024), The Russian invasion of Ukraine and the exchange rate of the Polish zloty: A fallacy of monetary autonomy?, „International Journal of Management and Economics, 60(1), s. 33–45, DOI 10.2478/ijme-2023-0026
Google Scholar

CBOS (2012), Zaufanie do banków, Komunikat z badań BS/145/2012, Warszawa: Centrum Badania Opinii Społecznej. https://cbos.pl/SPISKOM.POL/2012/K_145_12.PDF (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Cohen, S. (1972), Folk Devils and Moral Panics: The Creation of the Mods and Rockers, London: MacGibbon & Kee (wyd. 3: Routledge, 2002)
Google Scholar

Cookson, J.A., Fox, C., Gil-Bazo, J., Imbet, J.F., Schiller, C. (2023), Social Media as a Bank Run Catalyst, SSRN Working Paper No. 4422754 (opubl. jako: „Journal of Financial Economics, 158, 2024), DOI 10.1016/j.jfineco.2024.103870
Google Scholar

Cornwell, B., Linders, A. (2002),The Myth of 'Moral Panic': An Alternative Account of LSD Prohibition, „Deviant Behavior, 23(4), s. 307–330, DOI 10.1080/01639620290086404
Google Scholar

Critcher, C. (2008), Moral Panic Analysis: Past, Present and Future, „Sociology Compass, 2(4), s. 1127–1144, DOI 10.1111/j.1751-9020.2008.00122.x
Google Scholar

Dec, P., Masiukiewicz, P. (2015), Panika klientów banków a instrumenty szokowe dezaktywacji, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio H – Oeconomia, XLIX(4), s. 107–117, DOI 10.17951/h.2015.49.4.107
Google Scholar

Diamond, D.W., Dybvig, P.H. (1983), Bank Runs, Deposit Insurance, and Liquidity, „Journal of Political Economy, 91(3), s. 401–419, DOI 10.1086/261155
Google Scholar

Forsal (2022), Złoty najsłabszy od lat. Reakcja rynku, Forsal.pl. https://forsal.pl/finanse/waluty/artykuly/8367563,zloty-kurs-reakcja-wojna-ukraina.html (dostęp: 2 marca 2023).
Google Scholar

Garland, D. (2008), On the concept of moral panic, „Crime, Media, Culture, 4(1), s. 9–30, DOI 10.1177/1741659007087270
Google Scholar

Goode, E., Ben-Yehuda, N. (2009), Moral Panics: The Social Construction of Deviance, 2nd edn., Chichester: Wiley-Blackwell
Google Scholar

Hall, S., Critcher, C., Jefferson, T., Clarke, J., Roberts, B. (1978), Policing the Crisis: Mugging, the State, and Law and Order, London: Macmillan
Google Scholar

Hier, S.P. (2002), Conceptualizing moral panic through a moral economy of harm, „Critical Sociology, 28(3), s. 311–334, DOI 10.1163/156916302320277574
Google Scholar

Howarth, A. (2013), A 'superstorm': when moral panic and new risk discourses converge in the media, „Health, Risk & Society, 15(8), s. 681–698, DOI 10.1080/13698575.2013.851180
Google Scholar

Juza, M. (2015), Hejterstwo w komunikacji internetowej: charakterystyka zjawiska, przyczyny i sposoby przeciwdziałania, „Profilaktyka Społeczna i Resocjalizacja, 25, s. 27–50
Google Scholar

Kahneman, D., Tversky, A. (1979), Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk, „Econometrica, 47(2), s. 263–291, DOI 10.2307/1914185
Google Scholar

Karaźniewicz, J., Kotowska, M. (2011), Media jako główny czynnik kształtujący populizm penalny, [w:] Pucek, Z., Bierówka, J. (red.) Media a opinie i postawy społeczne, Kraków: Oficyna Wydawnicza Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, s. 49–65
Google Scholar

KNB (2006), Rekomendacja S dotycząca dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie, uchwała Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 15 marca 2006 r., Warszawa
Google Scholar

KNF (2019), Wyniki badania portfela kredytów mieszkaniowych i konsumpcyjnych gospodarstw domowych według stanu na 31 grudnia 2018 r., Warszawa: Komisja Nadzoru Finansowego. https://www.knf.gov.pl (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

KNF (2022), Decyzja w sprawie nałożenia kary pieniężnej na LC Corp B.V., 29 września, Warszawa: Komisja Nadzoru Finansowego https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Nalozenie_kary_pienieznej_na_LC_Corp_BV_79765.pdf (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

KNF (2025), Informacja o sytuacji sektora bankowego w 2024 roku, Warszawa: Komisja Nadzoru Finansowego. https://www.knf.gov.pl (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

mBank (2026), Wyniki Grupy mBanku za IV kwartał 2025 r., Warszawa: mBank S.A. https://www.mbank.pl (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Michalewicz, J., (2024), Przyczyny, przebieg i konsekwencje kryzysu banków w USA na przełomie I i II kwartału 2023 roku. Bezpieczny Bank, Tom 94, Nr 1, s. 7–24 s. 109–140
Google Scholar

Ministerstwo Sprawiedliwości (2025) „Sprawy frankowe: spadek liczby pozwów i poprawa efektywności sądów", Warszawa: Ministerstwo Sprawiedliwości. Dostępne: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ sprawy-frankowe-spadek-liczby-pozwow-i-poprawa-efektywnosci-sadow (dostęp: 15.09.2026)
Google Scholar

Miklaszewska, E.,(2023), Poblemy stabilności dużych banków: lekcje z doświadczeń kryzysów finansowychów banków globalnych. Bezpieczny Bank, Tom 92 Nr 3, s. 8–24
Google Scholar

Miklaszewska, E., Kil, K., Idzik, M. (2021), Walutowe kredyty mieszkaniowe CHF w Polsce – konsekwencje dla stabilności sektora bankowego, Bezpieczny Bank Tom 83 nr 2, s. 7–34
Google Scholar

Mroczka, K. (2022), Fake newsy jako nowa kategoria zagrożenia systemu bezpieczeństwa ekonomicznego państwa w dobie kryzysu epidemicznego, Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 14(26), s. 86–128, DOI 10.4467/20801335PBW.21.036.15696
Google Scholar

Naruszewicz-Duchlińska, A. (2015), Nienawiść w czasach internetu, Gdynia: Novae Res
Google Scholar

NBP (2022a) „Komunikat NBP z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie interwencji na rynku walutowym, Warszawa: Narodowy Bank Polski.https://www.nbp.pl/home.aspx?f=/aktualnosci/wiadomosci_2022/20220224_komunikat.html (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

NBP (2022b), Raport o stabilności systemu finansowego. Czerwiec 2022, Warszawa: Narodowy Bank Polski. https://nbp.pl/raport-o-stabilnosci-systemu-finansowego/ (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Parkiet (2022), Paniczne nastroje na giełdzie w Moskwie, 21 lutego, Parkiet. https://www.parkiet.com/rynki/art35720391-na-parkiecie-21-lutego-2022 (dostęp: 22 stycznia 2026)
Google Scholar

PKO Bank Polski (2025), Raport roczny 2024, Warszawa: PKO Bank Polski S.A. https://www.pkobp.pl (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Rek-Woźniak, M., Woźniak, W. (2014), Dziecko, rodzina i państwo w polskiej debacie welfare. Analiza przypadku w perspektywie paniki moralnej, Acta Universitatis Lodziensis, Folia Sociologica, 50, s. 43–68, DOI 10.18778/0208-600X.50.03
Google Scholar

Santander Bank Polska (2025), Raport roczny 2024 oraz komunikaty dotyczące rezerw CHF, Warszawa: Santander Bank Polska S.A. https://www.santander.pl (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Shiller, R.J. (2019), Narrative Economics: How Stories Go Viral and Drive Major Economic Events, Princeton: Princeton University Press
Google Scholar

Singer, P.W., Brooking, E.T. (2018), LikeWar: The Weaponization of Social Media, Boston: Houghton Mifflin Harcourt
Google Scholar

Sokołowska, E. (2015), Panika moralna w kontekście kondycji polskiej rodziny. Wstęp do badań materiałów prasowych poświęconych rozwodom, Przegląd Pedagogiczny, 2, s. 125–146
Google Scholar

Stockwatch.pl (2022) „Prezes GNB: Odpływy środków wróciły do normy, 29 kwietnia. https://www.stockwatch.pl/wiadomosci/prezes-getin-noble-banku-odplywy-srodkow-z-depozytow-i-z-rachunkow-biezacych-wrocily-do-normalnych-poziomow,akcje,230210 (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Ungar, S. (2001), Moral panic versus the risk society: the implications of the changing sites of social anxiety, British Journal of Sociology, 52(2), s. 271–291, DOI 10.1080/00071310120044980
Google Scholar

Vosoughi, S., Roy, D., Aral, S. (2018), The spread of true and false news online, Science, 359(6380), s. 1146–1151, DOI 10.1126/science.aap9559
Google Scholar

Walsh, J.P. (2020), Social media and moral panics: Assessing the effects of technological change on societal reaction, International Journal of Cultural Studies, 23(6), s. 840–859, DOI 10.1177/1367877920912257
Google Scholar

Wargacki, S.A. (2009), Zjawisko paniki moralnej jako wyznacznik granic moralności, Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pedagogika, 18, s. 7–20
Google Scholar

Wilkins, L.T. (1964), Social Deviance: Social Policy, Action and Research, London: Tavistock Publications
Google Scholar

ZBP (2025), Raport AMRON-SARFiN nr 1/2025, Warszawa: Związek Banków Polskich. https://www.zbp.pl (dostęp: 25 kwietnia 2026)
Google Scholar

Zielińska, I. (2004), Media, interes i panika moralna. Nowa kategoria socjologiczna i jej implikacje, Kultura i Społeczeństwo, 48(4), s. 161–177, DOI 10.35757/KiS.2004.48.4.8
Google Scholar

Życie bez Kredytu (2021), Kredyty frankowe naruszają wynikające z Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa, ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi oraz prawa do rzetelnej procedury sądowej. https://zyciebezkredytu.pl/kredyty-frankowe-lamia-konstytucyjne-zasady-sprawiedliwosci/ (dostęp: 20 kwietnia 2026)
Google Scholar

Paweł Kocoń

pawel.kocon@awl.edu.pl
https://orcid.org/0000-0002-2792-2406

Affiliation:

Land Forces Academy in Wrocław Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Dr. Paweł Kocoń, Eng., is a psychologist, sociologist, and computer scientist, and an academic teacher.
He holds a degree in psychology from SWPS University of Social Sciences and Humanities, a degree in computer engineering from WSB University, and a doctorate in sociology from the University of Silesia. He completed postgraduate training in psychological assessment. He utilizes the EPQR, NEO FFI, and APIS-Z tests.
Since 2023, he has been an assistant professor at the Military University of Land Forces in Wrocław, conducting interdisciplinary research in the fields of military sociology, management, and security psychology.
From 2020 to 2022, he worked as a therapist at the "Life Haven" and "Tratwa" residential centers. As a trainer for the PKP Group, he specializes in evidence-based training and sales psychology.
For over 20 years (2000–2023), he was an academic teacher at the University of Economics in Katowice. He is the author of international publications, including those published in Trames and a monograph published by Peter Lang.

Vol. 103 No. 2 (2026)
Published: 2026-10-30

ISSN: 1429-2939

eISSN: 2544-7068

10.26354

Publisher

Bankowy Fundusz Gwarancyjny

Licence CC

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Submit

-->