Bezpieczny Bank

Nadużycie sankcji kredytu darmowego jako potencjalne zagrożenie dla sektora bankowego i konsumenta

Kamila Szmigiel — 2026-02-18

Głównym celem artykułu jest ocena zagrożenia sankcji kredytu darmowego zarówno dla sektora bankowego oraz dla konsumentów. Sankcja kredytu darmowego (SKD) prowadzi do pozbawienia kredytodawcy przychodów (takich jak odsetki, opłaty, prowizje, składki, koszty itp.) z tytułu udzielonego kredytu konsumenckiego. W przypadku jej zastosowania kredytodawca traci przychód należny z udzielonego kredytu, a kredytobiorca co do zasady ma obowiązek zwrócić jedynie kapitał wykorzystanego kredytu. W celu przybliżenia zagadnienia SKD dokonano przeglądu literatury oraz polskiego i unijnego orzecznictwa. W części empirycznej przeprowadzono natomiast analizę, opierającą się na porównaniu danych finansowych dotyczących SKD w poszczególnych bankach w dwóch okresach, tj. na dzień 31.12.2023 r. oraz 30.06.2024 r. Po dokonaniu analizy ustawodawstwa (w szczególności dyrektywy 2008/48) oraz orzecznictwa potwierdzono pierwszą hipotezę. Na podstawie badań danych bankowych oraz stosunku Polaków do zatajenia informacji w procesie kredytowania potwierdzono także drugą hipotezę, zgodnie z którą nadużycie SKD stanowi zagrożenie nie tylko dla sektora bankowego, ale i również dla samych uprawnionych z jej tytułu – konsumentów.

Wykorzystanie mechanizmu FTP w bankach jako narzędzia wspierającego rozszerzenie oferty zielonych aktywów

Natalia Serwin — 2026-02-18

Artykuł analizuje możliwość wykorzystania mechanizmu wewnętrznych stawek transferowych (WST) jako narzędzia wspierającego rozwój zielonych aktywów w sektorze bankowym w warunkach rosnącej presji regulacyjnej związanej z ryzykiem klimatycznym. Autorka wskazuje, że mechanizm WST, tradycyjnie stosowany w zarządzaniu ryzykiem płynności i ryzykiem stopy procentowej może zostać rozszerzony o komponent środowiskowy, który umożliwia internalizację kosztów i korzyści wynikających z finansowania inwestycji niskoemisyjnych. W artykule omówiono ramy regulacyjne Unii Europejskiej oraz zaproponowano konkretne rozwiązania, takie jak preferencyjne stawki WST dla zielonych aktywów, dodatkowe obciążenia dla inwestycji obarczonych podwyższonym ryzykiem klimatycznym oraz zastosowanie zielonych krzywych płynności. Analiza wskazuje, że odpowiednio skalibrowany zielony mechanizm WST może wspierać realizację strategii zrównoważonego rozwoju banków, wpływać na politykę cenową i strukturę bilansu oraz poprawiać dostęp do stabilnych źródeł finansowania. Jednocześnie podkreślono ryzyka związane z wdrożeniem tego podejścia, w szczególności ryzyko greenwashingu, niedopasowania terminów zapadalności oraz potencjalnego pogorszenia profilu ryzyka, co wymaga ścisłej integracji WST z procesami ALM i zarządzania ryzykiem klimatycznym.

Analiza bibliometryczna phishingu

Patryk Król — 2026-02-18

Cel badania: Artykuł przedstawia kompleksową analizę bibliometryczną literatury naukowej dotyczącej phishingu ze szczególnym uwzględnieniem sektora bankowego i finansowego, mającą na celu identyfikację kluczowych trendów badawczych, wpływowych autorów oraz perspektywicznych kierunków rozwoju w latach 2003-2024.

Metodologia: Badanie wykorzystuje narzędzie bibliometrix oraz dane z bazy Web of Science obejmujące 4245 dokumentów z 2355 źródeł. Analiza charakteryzuje się roczną stopą wzrostu publikacji wynoszącą 16,35% przy średniej liczbie cytowań 13,73 na dokument. Korpus zawiera publikacje 11 755 autorów z 91 018 referencjami, odzwierciedlając multidyscyplinarny charakter badanej dziedziny.

Wyniki: IEEE Access dominuje z 135 publikacjami, podczas gdy Computers & Security zajmuje drugą pozycję z 104 publikacjami. Carnegie Mellon University przewodzi wśród instytucji z 75 publikacjami. Analiza ujawnia ewolucję od tradycyjnych metod obrony (2006-2015) w kierunku sztucznej inteligencji i technologii blockchain (2020-2024). Najczęściej cytowanymi publikacjami są prace Jagatic et al. (2007) - 540 cytowań oraz Anderson (2006) - 385 cytowań. Identyfikacja dwóch głównych klastrów tematycznych wskazuje na dychotomię między badaniami nad bezpieczeństwem a metodami wykrywania opartymi na modelowaniu.

Wnioski: Badania nad phishingiem w sektorze finansowym charakteryzują się intensywnym rozwojem z przesunięciem paradygmatu w kierunku personalizowanych systemów wykrywania wykorzystujących uczenie maszynowe. Przyszłe kierunki obejmują interdyscyplinarne badania łączące aspekty techniczne z behawioralnymi oraz zastosowanie technologii blockchain w systemach weryfikacji tożsamości.

Problematyka kredytowania kosztów składki ubezpieczeniowej przez bank występujący w roli agenta ubezpieczeniowego

Cyprian Mrzygłód — 2026-02-18

Celem niniejszego opracowania jest analiza problematyki kredytowania kosztów składki ubezpieczeniowej, w szczególności własnej prowizji przez bank wchodzący w rolę agenta ubezpieczeniowego, w świetle przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, reżimów ochronnych oraz ogólnych unormowań kodeksu cywilnego.

W artykule wykorzystuje się metodę dogmatyczno-prawną, opartą na interpretacji przepisów, przeglądzie orzecznictwa i stanowisk doktryny oraz analizie aktów soft law, w tym Rekomendacji U KNF.

Wyniki badań wskazują na dopuszczalność kredytowania wszelkich kosztów składki ubezpieczeniowej przez bank, jednak odmiennie stanowią w zakresie pobierania oprocentowania od finansowanej własnej prowizji. Zidentyfikowane zostają również obowiązki informacyjne banku jako pośrednika oraz sygnalizuje się możliwość objęcia kredytowania kosztów składki odrębnym stosunkiem zobowiązaniowym, gdy wynika to z celu kredytu i względów ochronnych.

Administracyjna kara pieniężna z tytułu braku realizacji przez inwestora zobowiązań inwestorskich

Paweł Wajda — 2026-02-18

Glosa poświęcona jest analizie przepisów ustawy Prawo bankowe stanowiących podstawę prawną do nałożenia przez Komisję Nadzoru Finansowego administracyjnej kary pieniężnej na inwestora, który dopuścił się deliktu administracyjnego w postaci nie dochowania zobowiązań inwestorskich,. Zagadnienie ma istotne znaczenie dla krajowych podmiotów, które pełnią rolę tzw. akcjonariuszy referencyjnych banków krajowych. Komisja Nadzoru Finansowego jest świadoma, iż zobowiązania inwestorskie zaciągnięte przed dniem 21 kwietnia 2018 r. są w istocie nieegzekwowalne. Jednak ten organ nadzoru niejednokrotnie oczekuje od akcjonariuszy banków krajowych zaciągnięcia przez nich wobec nowych zobowiązań inwestorskich. W szczególności chodzi o to, że inwestor może zostać zobowiązany do zawarcia z bankiem krajowym umowy inwestycyjnej, na mocy której zobowiąże się do dokapitalizowania banku w sytuacji zagrożenia jego płynności czy wypłacalności.

Rozważania mają glosy i poświęcone są analizie motywów wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2023 r. (sygnatura: VI SA/Wa 8176/22). W opinii autora wyrok ten przyśpieszył zmianę przepisów prawa materialnego, zwłaszcza w odniesieniu do wskazanych wyżej oczekiwań KNFKonsekwencją tego wyroku jest m.in. potwierdzenie świadomości KNF, że zobowiązania inwestorskie zaciągnięte przez inwestorów do dnia 21 kwietnia 2018 r. są aktualnie nieegzekwowalne. Ponadto analizie poddano rozwiązania normatywne dotyczącech administracyjnej kary pieniężnej nakładanej przez KNF na inwestora w sytuacji braku dochowania przez niego zobowiązań inwestorskich.

Zarządzanie kryzysem bankowym i ochrona klientów w debacie XI Kongresu Ekonomistów Polskich

Magdalena Kozińska — 2026-02-18

Od redakcji

Jan Szambelańczyk — 2026-02-18